(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 078

॥ శ్రీః ॥
4.78. అధ్యాయః 078
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
అజ్ఞాతవాసపరిసమాపనానంతరముపప్లావ్యనగరే వసద్భిః పాండవైర్దూతముఖేన సమాహూతై రామకృష్ణాదిభిః సుభద్రాభిమన్యుప్రభృతిభిః సహోపప్లావ్యం ప్రత్యాగమనం ॥ 1 ॥
తథా ద్రౌపదేయాదిభిః సహ ద్రుపదాదిభిరాగమనం ॥ 2 ॥
తత ఉత్తరయాఽభిమన్యోరుద్వాహః ॥ 3 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 4-78-0x(3323)(31633)
తతస్త్రయోదశే వర్షే నివృత్తే పంచ పాండవాః।
ఉపప్లావ్యే విరాటస్య వాసం చక్రుః పురోత్తమే ॥ 4-78-1(31634)
దూతాన్మిత్రేషు సర్వేషు జ్ఞాతిసంబంధికేష్వపి।
ప్రేషయామాస కౌంతేయో విరాటశ్చ మహీపతిః ॥ 4-78-2(31635)
తేషు తత్రోపవిష్టేషు ప్రేషితేషు తతస్తతః ।
తత్రాగమన్మహాబాహుర్వనమాలీ బలానుజః ॥ 4-78-3(31636)
తస్మిన్కాలే నిశంయాథ దూతవాక్యం జనార్దనః।
దయితం స్వస్త్రియం పుత్రం సుభద్రాయాః సుమానితం।
అభిమన్యుం సమాదాయ రామేణ సహితస్తదా ॥ 4-78-4(31637)
సర్వయాదవముఖ్యైశ్చ సంవృతః పరవీరహా।
శంఖదుందుభినిర్ఘోషైర్విరాటనగరం యయౌ ॥ 4-78-5(31638)
కృతవర్మా చ హార్దిక్యో యుయుధానశ్చ సాత్యకిః।
అనాధృష్టిస్తథాఽక్రూరః సాంబో నిశఠ ఏవ చ।
ప్రద్యుంనశ్చ మహాబాహురుల్ముకశ్చ మహాబలః ॥ 4-78-6(31639)
అభిమన్యుముపాదాయ సహ మాత్రా పరంతపాః।
కృష్ణేన సహితాః సర్వే పాండవాంద్రష్టుమాగతాః ॥ 4-78-7(31640)
ఇంద్రసేనాదయశ్చైవ రథైస్తైః సుసమాహితైః ।
ఉపేయుః సహితాః సర్వే పరిసంవత్సరోషితాః ॥ 4-78-8(31641)
దశనాగసహస్రాణి హయానాం ద్విగుణం తథా।
రథానాం నియుతం పూర్ణం నిఖర్వం చ పదాతయః ॥ 4-78-9(31642)
వృష్ణ్యంధకాశ్చ శతశో భోజాశ్చ పరమౌజసః।
అన్యుర్వృష్ణిశార్దూలం వాసుదేవం మహాబలం ॥ 4-78-10(31643)
వాసుదేవం తథాఽఽయాంతం శ్రుత్వా పాండుసుతాస్తదా।
మాత్స్యేన సహితాః సర్వే ప్రత్యుద్యాతా జనార్దనం ॥ 4-78-11(31644)
శంఖదుందుభినిర్ఘోషైర్మంగలైశ్చ జనార్దనం ।
వవందుర్ముదితాః సర్వే పాదయోస్తస్య పాండవాః।
మాత్స్యేన సహితాః సర్వే ఆనందాశ్రుపరిప్లుతాః ॥ 4-78-12(31645)
పాండవా ఊచుః। 4-78-13x(3324)
తవ కృష్ణ ప్రసాదాద్వై వర్షాణ్యేతాని సర్వశః।
త్రయోదశోపి దాశార్హ యథా స సమయః కృతః ॥ 4-78-13(31646)
ఉషితాః స్మో జగన్నాథ త్వం నాథో నో జనార్దన।
రక్షస్వ దేవదేవేశ త్వామార్య శరణం గతాః ॥ 4-78-14(31647)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-78-15x(3325)
తాన్వందూమానాన్సహసా పరిష్వజ్య జనార్దనః।
విరాటస్య సహాయాంస్తాన్సర్వయాదవసంవృతః॥ 4-78-15(31648)
యథార్హం పూజయామాస ముదా పరమయా యుతః।
వృష్ణివీరాశ్చ తాన్సర్వాన్యథార్హం ప్రతిపేదిరే ॥ 4-78-16(31649)
కృష్ణా చ దేవకీపుత్రం వవందే పాదయోస్తథా।
తాముద్యంయ సుకేశాంతాం నయనే పరిమృజ్య చ ।
ఉవాచ వాక్యం దేవేశః సర్వయాదవసన్నిధౌ ॥ 4-78-17(31650)
మా శోకం కురు కల్యాణి ధార్తరాష్ట్రాన్సమాహితాన్।
అచిరాద్ధాతయిత్వాఽహం పార్థేన సహితః క్షితిం ॥ 4-78-18(31651)
యుధిష్ఠిరాయ దాస్యామి యాతు తే మానసో జ్వరః।
అభిమన్యునా చ పార్థేనరౌక్మిణేయేన తే శపే ॥ 4-78-19(31652)
సత్యమేతద్వచో మహ్యమవైహి త్వమనిందితే।
ఇత్యుక్త్వా తాం విసృజ్యాథ ప్రీయమాణో యుధిష్ఠిరం।
అన్వాస్త వృష్ణిశార్దూలః సహ వృష్ణ్యంధకైస్తథా ॥ 4-78-20(31653)
కాశిరాజశ్చ శైబ్యశ్చ భజమానౌ యుధిష్ఠిరం।
అక్షౌహిణీభ్యాం సహితావాగతౌ పృథివీపతీ ॥ 4-78-21(31654)
అక్షౌహిణీభిః పాంచాలస్తిసృభిశ్చ మహాబలః।
ద్రౌపద్యాశ్చ సుతా వీరాః శిఖండీ చాపరాజితః ॥ 4-78-22(31655)
ధృష్టద్యుంనశ్చ దుర్ధర్షః సర్వశస్త్రభృతాంవరః।
ఉపప్లావ్యం యయుః శీఘ్రం పాండవార్థే మహాబలాః ॥ 4-78-23(31656)
తతః శతసహస్రాణి ప్రయుతాన్యర్బుదాని చ।
సమీపమభివర్తంతే యోధా యౌధిష్ఠిరం బలం॥ 4-78-24(31657)
సముద్రమివ ధర్మాంతే స్రోతఃశ్రేష్ఠాః పృథక్పృథక్।
ఆపూరయన్మహీపాలా యజ్వానో భూరిదక్షిణైః ।
వేదావభృథసంపన్నాః శూరాః సర్వే తనుత్యజః ॥ 4-78-25(31658)
తానాగతానభిప్రేక్ష్య పార్థో జ్ఞానభృతాం వరః।
పూజయామాస విధివద్యథార్హం రాజసత్తమాన్॥ 4-78-26(31659)
పారిబర్హం దదౌ కృష్ణః పాండవానాం మహాత్మనాం।
స్త్రియో వాసాంసి రత్నాని పృథక్పృథగనేకశః ॥ 4-78-27(31660)
రాజానో రాజపుత్రాశ్చ నివృత్తే సమయే తథా।
యథాంర్హ పాండవశ్రేష్ఠైరవర్తంతాభిపూజితాః।
ఆసన్ప్రహృష్టమనసః పారిబర్హం దదుస్తదా ॥ 4-78-28(31661)
సర్వేషు సమవేతేషు రాజభిర్వృష్ణిభిః సహ।
వివాహో విధవద్రాజన్వవృధే కురుమాత్స్యయోః॥ 4-78-29(31662)
తతః శంఖా మృదంగాశ్చ గోముఖా డిండిమాస్తదా।
అభిమన్యోర్వివాహే తు నేదుర్మాత్స్యస్య వేశ్మని ॥ 4-78-30(31663)
ఉచ్చావచాన్మృగాంజఘ్నుర్మేధ్యాంశ్చ శతశస్తథా।
భక్ష్యాన్నభోజ్యపానాని ప్రభూతాన్యభ్యహారయన్ ॥ 4-78-31(31664)
గాయనాఖ్యానశీలాశ్చ నటా వైతాలికాస్తథా।
స్తువంతస్తానుపాతిష్ఠన్సూతాశ్చ సహ మాగధైః॥ 4-78-32(31665)
స్త్రియో వృద్ధాస్తరుణ్యశ్చ ఉత్సవే తస్య మంగలే।
ద్రౌపద్యంతఃపురే చైవ విరాటస్య గృహే స్త్రియః ॥ 4-78-33(31666)
సుదేష్ణాం తు పురస్కృత్య మత్స్యానామపి చ స్త్రియః।
ఆజగ్ముశ్చారుపీనాంగ్యః సుమృష్టమణికుండలాః॥ 4-78-34(31667)
వర్ణోపపన్నాస్తా నార్యో రూపవంతయః స్వలంకృతాః।
సర్వాసామభవత్కృష్ణా రూపేణ వపుషాఽధికా ॥ 4-78-35(31668)
పరివార్యోత్తరాం శ్లాఘ్యాం రాజపుత్రీమలంకృతాం।
సుతామివ మహేంద్రస్య పురస్కృత్యోపతస్థిరే ॥ 4-78-36(31669)
భృంగారుం తు సమాదాయ సౌవర్ణం జలపూరితం।
పార్థస్య హస్తే సహసా సుతామిందీవరేక్షణాం।
స్నుషార్థం ప్రాక్షిపద్వారి విరాటో వాహినీపతిః ॥ 4-78-37(31670)
తాం ప్రత్యగృహ్ణాకౌంతేయః సుతస్యార్థే మహామనాః ।
సౌభద్రాశ్చానవద్యాంగో విరాటతనయాం తదా ॥ 4-78-38(31671)
తత్రాతిష్ఠద్గృహీత్వా తు రూపమింద్రాస్య ధారయన్।
స్నుషాం తాం పరిగృహ్ణానః కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః ॥ 4-78-39(31672)
ద్రుపదశ్చ విరాటశ్చ శిఖండీ చ మహాబలః ।
యుయుధానశ్చ శైబ్యశ్చ ధృష్టద్యుంనశ్చ సాత్యకిః ॥ 4-78-40(31673)
సప్తైతేఽక్షౌహిణీపాలా యజ్వానో భూరిదక్షిణాః ।
పాండవం పరివార్యైతే నివేశం చక్రిరే తదా ॥ 4-78-41(31674)
తత్రస్థాయాం తు సేనాయాం మాత్స్యో ధర్మభృతాంవరః ।
ప్రీతో దుహితరం గృహ్య ప్రదదావభిమన్యవే ॥ 4-78-42(31675)
ప్రతిగృహ్యోత్తరాం పార్థః పురస్కృత్య జనార్దనం ।
వివాహం కారయామాస సౌభద్రస్య మహాత్మనః ॥ 4-78-43(31676)
తతో వివాహో వవృధే స్ఫీతః సర్వగుణాన్వితః ।
సౌభద్రస్యాద్భుతం కర్మ పితుస్తవ పితుస్తదా ॥ 4-78-44(31677)
ధౌంయః శిష్యైః పరివృతో జుహావాగ్నౌ విధానతః ।
అగ్నిం ప్రదక్షిణీకుర్వన్సౌభద్రః పాణిమగ్రహీత్ ॥ 4-78-45(31678)
తతః పార్థాయ సంహృష్టో మాత్స్యరాజో ధనం మహత్।
తస్మై శతసహస్రాణి హయానాం వాతరంహసాం ॥ 4-78-46(31679)
ద్వే చ నాగశతే ముఖ్యే ధనం బహువిధం తదా।
ప్రాదాన్మాత్స్యపతిర్హృష్టః కన్యాధనమనుత్తమం ॥ 4-78-47(31680)
పారిబర్హం చ పార్థేభ్యః ప్రదదౌ మత్స్యపుంగవః ।
కృష్ణేన సహ కౌంతేయః ప్రత్యగృహ్ణాత్ప్రభూతవత్ ॥ 4-78-48(31681)
కృతే వివాహే తు తదా ధర్మపుత్రో యుధిష్ఠిరః।
బ్రాహ్మణేభ్యో దదౌ విత్తం యదుపాహరదచ్యుతః ॥ 4-78-49(31682)
గోసహస్రాణి వస్త్రాణి రత్నాని వివిధాని చ।
భూషణాని చ సర్వాణి యానాని శయనాని చ ॥ 4-78-50(31683)
నాగరాన్ప్రీతిభిర్దివ్యైస్తర్పయామాస భూపతిః ॥ 4-78-51(31684)
తన్మహోత్సవసంకాశం హృష్టపుష్టజనాకులం।
నగరం మత్స్యరాజస్య శుశుభే భరతర్షభ ॥ 4-78-52(31685)
పురోహితైరమాత్యైశ్చ పౌరైర్జానపదైః సహ।
విరాటో నృపతిః శ్రీమాన్సౌభద్రాయాభిమన్యవే ।
తాం సుతాముత్తరాం దత్త్వా ముముదే పరమం తదా ॥ 4-78-53(31686)
జనమేజయ ఉవాచ। 4-78-54x(3326)
వృత్తే వివాహే హృష్టాత్మా యదువాచ యుధిష్ఠిరః।
తత్సర్వం కథయస్వేహ కృతవంతో యదుత్తరం ॥ ॥ 4-78-54(31687)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శతసాహస్త్రికాయాం సంహితాయాం వైయాసిక్యాం విరాటపర్వణి వైవాహికపర్వణి అష్టసప్తతితమోఽధ్యాయః ॥
॥ వైవాహికపర్వ సమాప్తం ॥ 5 ॥ ॥ సమాప్తం చ విరాటపర్వ ॥ 4 ॥

Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
అతః పరముద్యోగపర్వ భవిష్యతి। తస్యాయమాద్యః శ్లోకః ।
కృత్వా వివాహం తు కురుప్రవీరా। స్తదాఽభిమన్యోర్ముదితాః సపక్షాః।
విశ్రంయ రాత్రావుషసి ప్రతీతాః। సభాం విరాటస్య తతోఽభిజగ్ముః ॥
ఇదం విరాటపర్వ కుంభఘోణస్థేన టీo ఆర్o కృష్ణాచార్యేణ టీo ఆర్o వ్యాసాచార్యేణ చ ముంబయ్యాం నిర్ణయసాగరముద్రాయంత్రే ముద్రాపితం।
శకాబ్దాః 1831 సన 1909.

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.